Kısa cevap: Galeriden (yetki belgeli işletmeden) alınan araçlarda çoğu durumda evet, bireysel (sahibinden) alım-satımda hayır. Ama muafiyetler, istisnalar ve 2026'da gelmekte olan yeni yönetmelik tabloyu değiştiriyor. Bu yazıda güncel yasal durumu sade bir dille özetliyoruz.
Galeriden Alımda: Zorunlu
İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'e göre, yetki belgeli ikinci el araç ticareti yapan işletmeler (galeriler), sattıkları otomobil ve arazi taşıtları için satıştan önceki üç gün içinde ekspertiz raporu almak zorundadır.
Kurallar şöyle işler:
- Rapor, TS 13805 standardına uygun ve TSE Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi (HYB) sahibi işletmelerden alınır.
- Raporun ücreti satıcı işletmeye aittir; alıcıya yansıtılamaz.
- Rapor gerçeğe aykırı çıkarsa sorumluluk doğar — bu yüzden raporu veren işletmenin belgeli olması kritiktir.
Muafiyet: 8 yaş / 160.000 km
Önemli istisna: Model yılı üzerinden 8 yaşını doldurmuş veya 160.000 kilometreyi geçmiş araçlar bu zorunluluğun dışındadır. Yani galeriden aldığınız 10 yaşındaki bir araç için satıcının rapor alma yükümlülüğü yoktur — ama sizin isteğe bağlı ekspertiz yaptırmanıza hiçbir engel de yoktur ve yaşlı araçta risk daha yüksek olduğu için tam da bu araçlarda ekspertiz en çok önerilen adımdır.
Sahibinden (Bireysel) Alımda: Zorunlu Değil, Ama…
İki birey arasındaki satışta ekspertiz yasal olarak zorunlu değildir. Noter devri rapor istemez. Ancak pratik gerçek şu: Türkiye'de ikinci el devirlerin %65'inden fazlasında taraflar ekspertiz raporu talep ediyor — çünkü:
- Boyalı/değişen parçalar ve gizli hasarlar ancak mikron ölçümü ve cihaz testleriyle ortaya çıkar.
- Sözlü "hatasız, boyasız" beyanının hukuki takibi zor ve masraflıdır; rapor yazılı delildir.
- Ortalama 5.000–7.000 TL'lik ekspertiz ücreti, yüz binlerce liralık gizli hasar riskinin yanında önemsizdir.
Alıcıysanız altın kural: ekspertiz işletmesini siz seçin ve raporun QR kodla doğrulanabilir olmasına dikkat edin.
Kim Rapor Verebilir? TSE Şartı
Ekspertiz raporunu her tabelalı dükkân veremez. Geçerli bir rapor için işletmenin:
- TS 13805 standardına uygun hizmet vermesi,
- TSE Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi (HYB) taşıması,
- MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi sahibi personel çalıştırması gerekir.
Buna rağmen sahadaki tablo çarpıcı: Türkiye'de faaliyet gösteren yaklaşık 3.500 ekspertiz merkezinin yalnızca üçte biri civarı TSE belgeli. Belge kontrolünün nasıl yapılacağını TSE HYB rehberimizde anlattık.
2026'da Ne Değişiyor? Yeni Yönetmelik Taslağı
Ticaret Bakanlığı, Mayıs 2026'da sektörü ilk kez baştan sona düzenleyen Motorlu Kara Taşıtı Ekspertiz Hizmetleri Hakkında Yönetmelik Taslağı'nı görüşe açtı.
Taslak yasalaşırsa:
- Ekspertiz işletmeleri için Bakanlık yetki belgesi zorunlu olacak,
- Tüm raporlar merkezi "Araç Ekspertiz Bilgi Sistemi"ne kaydedilecek, sonradan değiştirilemeyecek ve QR kodla doğrulanacak,
- Alıcıya raporla ilgili 5 gün içinde itiraz hakkı, işletmeye itirazı 3 günde çözme yükümlülüğü gelecek,
- İşletmelere zorunlu mesleki sorumluluk sigortası getirilecek.
Yani "zorunlu mu?" sorusunun cevabı yakın gelecekte hem alıcı hem işletme tarafında daha net ve daha koruyucu hale geliyor. Taslağın tüm ayrıntılarını 2026 ekspertiz yönetmeliği rehberimizde inceledik.
Sık Sorulan Sorular
Galeriden aldığım araçta ekspertiz ücretini kim öder? Yönetmelik kapsamındaki zorunlu raporun ücreti satıcı işletmeye aittir. İsteğe bağlı ek ekspertiz yaptırmak isterseniz onun ücreti size aittir.
8 yaşından büyük araç alıyorum, rapor isteyemez miyim? Zorunluluk yok ama isteğe bağlı ekspertiz her zaman yaptırılabilir — yaşlı araçlarda özellikle önerilir.
Noter satışında ekspertiz raporu isteniyor mu? Hayır, noter devri için rapor şartı yoktur. Rapor, tarafların kendi güvencesi içindir.
Ekspertiz raporunun geçerlilik süresi ne kadar? Galerici yükümlülüğünde rapor, satıştan önceki üç gün içinde alınmış olmalıdır. Pratikte rapor "aracın o günkü durumunu" gösterir; araç kullanılmaya devam ettikçe güncelliği azalır.
Raporun gerçek olduğunu nasıl doğrularım? QR kodlu raporlarda kodu okutup işletmenin sistemindeki kayıtla karşılaştırın. Nasıl göründüğünü görmek için örnek bir QR doğrulamalı raporu inceleyin.
Sonuç
2026 itibarıyla ekspertiz; galeriden alımda (8 yaş/160.000 km altı araçlar için) satıcının yasal yükümlülüğü, bireysel alımda ise alıcının en güçlü öz güvencesi. Gelen yönetmelikle birlikte raporlar merkezi, değiştirilemez ve QR doğrulamalı bir düzene taşınıyor — belgesiz işletmeden alınmış kâğıt raporların devri kapanıyor. Araç almadan önce yapmanız gereken kontrollerin tamamı için ikinci el araç ekspertiz rehberimize bakabilirsiniz.
Ekspertiz işletmenizi yaklaşan yönetmeliğin standardına — QR doğrulama, değiştirilemez arşiv, dijital rapor — bugünden hazırlamak için ekspertiz.app'i 14 gün ücretsiz deneyin.
